سقط جنین

سقط جنین که یکی از مهم‌ترین نگرانی مادران باردار است، در واقع زمانی اتفاق می‌افتدکه بارداری قبل از هفته بیستم به پایان می‌رسد. بیشتر اوقات، سقط به دلایلی اتفاق می‌افتد که شما کنترلی روی آن‌ها ندارید. در واقع می‌توان گفت تشخیص دقیق علت آن دشوار است. بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که ناهنجاری‌های کروموزومی در جنین از شایع‌ترین علل بروز این مشکل به شمار می‌روند. دانستن علل سقط به شما کمک می‌کند شانس خود را برای داشتن یک بارداری سالم و کامل افزایش دهید. برای آشنایی با این عوامل مجموعه ژنتیک پزشکی کاریوژن را دنبال کنید.

نقش علل ژنتیکی در سقط جنین

علل ژنتیکی که بخش مهمی از دلایل سقط را به خود اختصاص می‌دهند، به دو دسته ناهنجاری‌های کروموزی و جهش‌های ژنی تفکیک می‌شوند که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

۱-ناهنجاری‌های کروموزومی مربوط به سقط جنین:

تقریبا ۵۰ درصد از سقط جنین‌های سه ماهه اول به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی در جنین است. کروموزوم‌ها حاوی ژن‌هایی هستند که ویژگی‌های منحصر به فرد کودک شما مانند رنگ مو و چشم را تعیین می‌کنند. جنین‌های با تعداد نادرست کروموزوم یا کروموزوم‌های آسیب دیده، نمی‌توانند به طور طبیعی رشد کنند. یک نوزاد دو نسخه از هر کروموزوم دارد که یکی را از مادر از طریق تخمک، و دیگری را از پدر از طریق اسپرم، به ارث می‌برد. هر کروموزوم دارای صدها تا هزاران ژن است که مسئول رشد و تکامل هستند.

یک کروموزوم اضافی یا یک کروموزوم ناقص می‌تواند باعث سقط در جنین شود. علاوه بر آن این ناهنجاری‌ها می‌توانند عاملی برای ایجاد مشکلات یادگیری یا ناتوانی ذهنی و نقص‌های مادرزادی در کودک نیز باشند. چنین اختلالاتی در جنین‌های حاصل از ازدواج‌های فامیلی و غریبه هر دو ممکن است اتفاق بیفتد. از جمله رایج‌ترین مشکلات کروموزومی می‌توان به تریزومی ۱۳-۱۸-۲۱ اشاره کرد. با افزایش سن مادر، به خصوص بعد از ۳۵ سالگی، خطر ابتلا به مشکلات کروموزومی نیز افزایش می‌یابد و این مسئله می‌تواند به طور کلی ریسک از دست دادن بارداری را بیشتر کند.

۲-جهش‌های ژنی و اثر آن‌ها در سقط جنین:

یکی دیگر از علل ژنتیکی سقط جنین، جهش در یک یا چند ژن در کروموزوم‌ها است. جهش می‌تواند باعث بیماری‌های ژنتیکی خاص یا نقص‌های مادرزادی شود. جهش‌ها می‌توانند به طور خود به خود در بارداری اتفاق بیفتند یا از والدینی که خودشان سالم هستند به ارث برده شوند. گاهی اوقات نقایص مادرزادی مرتبط با این شرایط را می‌توان در طول بارداری با سونوگرافی تشخیص داد. چنین اختلالاتی در جنین‌های حاصل از ازدواج فامیلی بیشتر دیده می‌شود و در بسیاری از موارد دارای توارث اتوزومال مغلوب هستند.

اثر سبک زندگی و سلامت مادر در سقط جنین

دلایل دیگر سقط در دوران بارداری به سلامت مادر مربوط می‌شود. مثلا شکل غیر طبیعی رحم می‌تواند منجر به سقط نوزاد پیش از تولد شود. مشکلات سلامتی مانندعدم تعادل هورمونی، دیابت کنترل نشده، لوپوس و سایر ناهنجاری‌های سیستم ایمنی، بیماری‌های کلیوی و قلبی، و فشار خون بالا نیز می‌توانند باعث ایجاد سقط در جنین شود. این علل را می‌توان با آزمایش خون و سونوگرافی رحم ارزیابی کرد. پزشک متخصص زنان نیز می‌تواند شما را از نظر وجود این مشکلات ارزیابی کند. شایع‌ترین مواردی که از سمت مادر منجر به سقط می‌شوند، شامل موارد زیر هستند:

۱. شیوه زندگی:

عادات پر خطر شما به عنوان مادر آینده می‌تواند خطر سقط را در جنین افزایش دهد. استعمال سیگار یکی از عوامل مهم در سقط نوزاد است تا جایی که برخی از مطالعات نشان می‌دهند که حتی اگر استعمال سیگار از سمت پدر باشد، باز هم خطر سقط در بارداری افزایش می‌یابد. نوشیدن زیاد الکل، استفاده از داروهای غیر قانونی، خطرات زیست محیطی و… نیز از دیگر عوامل خطر مربوط به سبک زندگی مادران باردار هستند.

۲. مصرف خودسرانه دارو:

چندین دارو می‌توانند شانس سقط شدن جنین را افزایش دهند، موارد زیر از جمله دارو‌هایی هستند که باید از مصرف خودسرانه آن‌ها در زمان بارداری، خود داری کرد:

میزوپروستول: دارویی که برای بیماری‌هایی مانند زخم معده و آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود.

متوترکسات: ایندارو برای درمان آرتریت روماتوئید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رتینوئیدها:  برای بیماری‌های پوستی مانند اگزما و آکنه استفاده می‌شوند.

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs): تسکین دهنده‌هایی  که به منظور کاهش درد و التهاب استفاده می‌شوند.

۳. مسمومیت غذایی:

چندین نوع مسمومیت غذایی در دوران بارداری می‌تواند خطرسقط جنین را افزایش دهد.

  • لیستریوز: معمولاً در پنیرهای نرم غیر پاستوریزه و غذاهای دریایی خام یا نیم پز یافت می‌شود.
  • سالمونلا: معمولا در تخم مرغ خام یا نیم پز یافت می‌شود.
  • توکسوپلاسموز: اغلب ناشی از خوردن گوشت خام آلوده است

ذکر این نکته لازم است که برخی از بیماری‌های مسمومیت غذایی از جمله لیستریوز و توکسوپلاسموز، می‌توانند نوزاد متولد نشده شما را مبتلا کنند حتی اگر خودتان علائمی نداشته باشید.

سخن پایانی…

سقط جنین یکی از نگرانی‌های شایع در مادران باردار است که با علم و دانش امروزی بررسی علل ایجاد این مشکل کمی دشوار به نظر می‌رسد. مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و محیطی می‌توانند در سقط نقش داشته باشند که بدون شک آشنایی مادران باردار با این موارد می‌تواند خطر سقط جنین را تا حد قابل قبولی کاهش دهد.

اگر در یک حاملگی، ناهنجاری کروموزومی در جنین وجود داشته باشد در بارداری‌های آینده، تشخیص قبل از تولد، مانند نمونه برداری از پرزهای کوریونی (CVS) یا آمنیوسنتز می‌تواند مانع از سقط مکرر شود. علاوه بر آن اگر سابقه یک اختلال خاص در یکی از والدین یا اعضای خانواده وجود داشته باشد، می‌توان اختلالات تک ژنی را قبل از تولد بر روی نمونه  CVS از جنین آزمایش کرد. به یاد داشته باشید، حتی زمانی که سقط‌های مکرر اتفاق می‌افتند، احتمال موفقیت در بارداری‌های بعدی وجود دارد و امروزه علم ژنتیک نقش مهمی را در پیشگیری از این اختلالات ایفا می‌کند.

.برای اطلاع از اخبار بروز در حوضه ژنتیک و پزشکی , صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید.

Mohaddeseh Karimi

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان| آنالیزور آزمایشگاه ژنتیک پزشکی کاریوژن

سایر نوشته های مطلوب ...

نوشته های محبوب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.